De Toestand in de Wereld Volgens Harm Edens

Op 18 februari 2026 staat Harm Edens in ons theater met zijn theatercollege De Toestand in de Wereld Volgens Harm Edens. Zijn boodschap is helder: wegkijken is geen optie meer, maar somberheid helpt ons ook niet verder. Zijn theatercollege is geen belerende les, maar een uitnodiging tot nadenken, voelen en gesprek. Een avond die aan het lachen maakt, schuurt waar nodig en nog lang blijft doorwerken, ook nadat het zaallicht weer aangaat.

Je noemt het een theatercollege over ‘de toestand in de wereld’. Wanneer had jij voor het eerst het gevoel: dit gaat niet de goede kant op?

“In 1972 stond er een rapport in de krant van de Club van Rome en dat voorspelde niet veel goeds: als we zo ongeremd zouden doorconsumeren zou het verkeerd gaan. Ik was 11 en dat maakte grote indruk. Toen ik in 1999 voor de Tros met popgroep BLØF naar Spitsbergen ging was het definitief mis. Ik zag hoe snel het ijs toen al smolt, hoe snel de gletsjers al afbraken en in de oceaan stortten. En dat was slecht nieuws voor de ijsberen en het hele ecosysteem. Dus ik besloot alarm te slaan. In het begin was ik wel een roepende in de woestijn, hoor.”

Je bent inmiddels 64. Verandert je blik op de wereld naarmate je ouder wordt?

“Heel erg! Ik krijg steeds meer kennis en ben op veel plekken geweest, waar ik met eigen ogen heb gezien hoe de natuur achteruit giert. Ook in Nederland. Dus mijn zorgen worden steeds groter. Ik merk ook dat ik ongeduldiger word, en ook bozer, omdat veel leiders wegkijken of liegen dat er niks aan de hand is. Ook wij burgers vergeten dat elke keuze die we maken van invloed is. Om van greenwashen en schaamteloze zelfverrijking op kosten van de toekomst nog maar te zwijgen. Als we zo doorgaan hebben toekomstige generaties niks meer over.”

In het theatercollege neem je het publiek mee langs ongemakkelijke waarheden, met humor. Waarom is humor volgens jou onmisbaar, juist bij zware onderwerpen?

“Als verhalen echt ongemakkelijk en misschien wel confronterend en levensveranderend zijn, dan heb je af en toe lucht nodig. Lachen geeft lucht. Dat kennen we denk ik allemaal wel. Toen de buurman jaren geleden trots riep dat hij parkeersensoren had terwijl hij achteruitreed en toen tegen een boom knalde, lagen we allebei dubbel. Terwijl de schade aanzienlijk was. Om ons eigen consumptiegedrag lachen helpt ook om in te zien hoe stom we vaak bezig zijn. ”

Je zegt: we consumeren ons te pletter, terwijl elders de gevolgen steeds zichtbaarder worden. Waar zit volgens jou onze grootste blinde vlek?

“Dat het allemaal wel meevalt. En dat de techniek ons wel gaat redden. Oh ja! En dat we in Nederland niks hoeven doen. Laat ze in China en Amerika en India maar veranderen. Dat zijn de grote vervuilers. Maar Nederland staat in de top 5 van landen die het meeste last gaan krijgen van klimaatverandering. Want we zijn een delta; een badkuip die heel snel volstroomt. En dat kan de mensen in China, Amerika en India niks schelen, hoor. Wij zullen moeten laten zien dat we echt fundamenteel aan het veranderen zijn. En misschien gaat de rest van de wereld ons dan wel helpen.”

Je groeide op in een gezin waar weinig ruimte was voor plezier en humor. Hoe heeft dat jou gevormd tot de man die nu juist zo sterk gelooft in het samen goed hebben?

“Om bij ons thuis als kind te kunnen overleven had je heel veel humor en heel veel geloof in jezelf nodig. Anders werd je door ons gezinssysteem opgeslokt. En in dat gezin lachte nooit iemand. Dat

wilde ik absoluut niet, dus heb ik altijd mijn eigen weg gezocht en niet opgegeven. Ik moest ook nog uit de kast… Nog zo’n fijne situatie, waarin humor onontbeerlijk is.”

Het publiek gaat na afloop vaak met elkaar in gesprek. Wat raakt jou daarin het meest?

“Dat ze echt hebben geluisterd. En dat ik ze tot op zekere hoogte echt heb weten te bereiken. Veel mensen komen me bedanken voor mijn verhaal terwijl het echt geen gezellige familievoorstelling is. En soms krijg ik dagen later via de socials nog berichten dat mensen een paar nachten slecht hebben geslapen. En dan denk ik: heel goed. Want als we nu nog niks voelen en elkaar nog niet gaan ondersteunen, wordt het nooit meer wat.”

Wat hoop je dat mensen meenemen na een avond ‘De toestand in de wereld volgens Harm Edens’?

“Wat kennis en wat mooie aangrijpende verhalen waardoor ze anders tegen de wereld en hun eigen gedrag aan gaan kijken. En op het moment dat je dat niet meer kunt óntzien, dan begint de verandering. Dan begint de groene weg naar 2030 en verder. En met zo’n avond zit je met 300 tot 500 mensen in hetzelfde schuitje. Dat geeft verbinding. Dat missen we in deze tijd voortdurend door alle algoritme-bubbels en doorgeslagen individualisering. Je staat er niet alleen voor. Dat lijkt mij een belangrijk gevoel. Als een paar mensen echt anders naar huis gaan dan ze gekomen zijn, dan is het voor mij een goed bestede avond. Anders had ik net zo goed in Zutphen op de bank kunnen blijven zitten.”

Je staat binnenkort in het Agora Theater. Verwacht je dat het gesprek daar anders is dan elders in het land?

“Een beetje wel. Want hoe ziet Lelystad eruit over 100 jaar? Daar moeten we toch even bij stilstaan. Ik zal nog niet te veel verklappen, maar in Heerhugowaard was dat tamelijk confronterend. En ook verhelderend. Dus Lelystatters, kom kijken op 18 februari. En laten we van gedachten wisselen!”