Trouw (Judith Jockel)

Comedian Wouter Monden laat collega’s smakelijk vertellen over hun mislukte optredens

Een podcast over de voorstellingen die cabaretiers het liefst willen vergeten, levert een eindeloze stroom hilarische verhalen op. ‘Het gaat vooral vaak mis aan het begin van je carrière, dan pak je elk verzoek om te spelen aan.’

Al meteen in de eerste aflevering van de Elektra Podcast van Wouter Monden noemt cabaretier René van Meurs zes voorwaarden op die minimaal nodig zijn voor een geslaagd optreden: een goed podium, goed licht, goed geluid, zittend publiek, geen open bar en de deuren dicht. Om vervolgens droog op te merken: “De kinderboerderij voldeed aan geen van die zes.”

Comedian Wouter Monden (43) bedacht eind 2019 de Elektra Podcast, vernoemd naar het roemruchte jongerencentrum in Sliedrecht dat bekend stond als ‘de comedy-hel’ van Nederland. Optredens gingen daar eerder slecht dan goed, wat het een gevreesde plek maakte en veel van de gasten van Monden hebben er gespeeld. Het leek Monden een leuk idee om de verhalen die cabaretiers backstage met elkaar delen over die verschrikkelijke plekken om te spelen en mislukte optredens op te nemen.

“Het gaat vooral vaak mis aan het begin van je carrière, als je nog niet zo veel vlieguren hebt gemaakt. Dan pak je elk verzoek om te spelen aan. Dat betekent dus ook tussen de tafels tijdens een diner van dertig advocaten, op een winderig grasveld achter de kerk op Ameland of optreden in een theatertje waar de eerste stoelen op vier meter van het podium staan. Zie dan nog maar eens sfeer te bouwen.”

Op een emmer

Je zou zeggen dat cabaretiers niet al te graag herinnerd worden aan de pijnlijke optredens in hun carrière, maar de meesten hebben er totaal geen moeite mee. Sterker nog: ze kunnen er smakelijk over vertellen. Zowel beginnende als gearriveerde cabaretiers zijn te gast. Van relatief onbekenden als het Vlaams-Nederlandse duo Grof Geschud of Remy Evers tot oudgedienden als Youp van ’t Hek, Jochem Myjer, Theo Maassen en Brigitte Kaandorp.

Monden: “Medici, piloten, politici, allemaal professionals die het moeilijk vinden om een fout toe te geven, maar cabaretiers doen niet anders. We vertellen juist vaak over dingen uit ons eigen leven die helemaal anders zijn gelopen dan we dachten.” Daarbij helpt het dat Monden zelf comedian is. “Ik ken het klappen van de zweep en heb veel situaties zelf meegemaakt. Daardoor kan ik naar details vragen die een ander misschien over het hoofd ziet.”

Want Monden staat zelf ook geregeld in bijvoorbeeld het piepkleine Werftheater in Utrecht, waar de kleedkamer slechts door een gordijntje gescheiden is van het podium. Het toilet zit een eind verderop, in de publieksruimte. Dus als je als artiest vlak voor de voorstelling moet, staat er in de kleedkamer een emmer met een laagje bleekmiddel voor je klaar. “Dat we daar genoegen mee nemen hè? Maar goed, het is verder een superleuke plek om te spelen.”

Liever het stamppotbuffet

Monden rolde zelf pas op zijn dertigste, na een cursus stand-upcomedy, in het vak. Hij deed in 2015 mee aan cabaretfestival Cameretten, waar hij de finale net niet haalde. Hij treedt vaak op in comedyclubs, is de vaste publieks-opwarmer bij De Avondshow met Arjen Lubach en is net in première gegaan met zijn programma Stormbrein. “Het was voor mij een eyeopener dat je van comedy kunt leven zonder op tv te komen of een ‘grote naam’ te zijn. Natuurlijk heb ik in het begin ook alles aangepakt om veel te kunnen spelen en op die manier beter te worden. Vandaar dat ik zelf kan bogen op veel ervaring en inlevingsvermogen als het gaat om slechte optredens.”

Zijn eigen slechtste optreden was voor 150 politieagenten. Die hadden meer zin in de bar en het stamppotbuffet dan in ‘een stukje cabaret’. “Ze gaven mij nog geen tel aandacht. Ik kreeg niks voor elkaar, niet met mijn materiaal, niet met grappen op basis van de voorinformatie die ik had gekregen, niet met improvisatie, met helemaal niks. Er is een stuk van mijn ziel achtergebleven in Hoogeveen die dag. Op de terugweg besloot ik meteen door te rijden naar een ‘open mic’-avond in het Comedyhuis in Utrecht om aan mezelf te bewijzen dat ik echt wel grappig kon zijn op een podium.”

Boos zijn tot elf uur

Is er een gemene deler te vinden in al die verhalen over mislukkingen? Monden: “Het gaat vaker mis als je op een plek moet spelen waar theater niet de kern is: in de openlucht, in een congrescentrum of een huiskamer. Of er gebeurt iets in de zaal: mensen staan plotseling op, een toeschouwer begint terug te praten of iemand wordt onwel.

“Cabaretiers en comedians wekken de illusie dat ze zó het podium opkomen en spontaan beginnen te vertellen: ‘Wat me nou weer is overkomen…’ Daardoor lijkt het alsof alle andere details om het tot een goede voorstelling te maken niet van belang zijn. Maar die zijn allemaal ongelofelijk van belang. Waarom is het in een theater of comedyclub donker? Zodat je maar één kant op kunt kijken. Het gaat om de aandacht van je publiek. Alles wat die aandacht kan afleiden, haalt mensen weg bij de grap.”

En uiteindelijk is het omgaan met optredens die niet vlekkeloos verliepen, een leerschool. “Je hebt de ‘Millican law’, bedacht door de Engelse comedian Sarah Millican: je mag boos en gefrustreerd zijn over een slecht optreden tot de volgende ochtend elf uur. Dan moet de knop om en moet je je focussen op je volgende optreden. Dat is een goeie. Probeer voor jezelf na te gaan: wat kan ik ervan leren en gebruiken als ik weer in zo’n situatie kom? En soms moet je ook gewoon nee durven zeggen tegen een optreden.”

Jeugdidool André van Duin

Inmiddels luisteren er 75.000 mensen per maand naar de Elektra Podcast en is Wouter Monden na bijna vier jaar toe aan een feestelijke mijlpaal: aflevering tweehonderd, met als gast Harm Edens, die onder meer Dit was het nieuws presenteert. “Ik hoop dat mensen die luisteren er iets uithalen. Dat ze denken: als Claudia de Breij blijkbaar nog steeds af en toe doodzenuwachtig in de coulissen staat voor een show, dan hoef ik me ook niet te schamen dat ik zenuwachtig ben omdat ik een presentatie moet geven aan vijftien collega’s. En soms krijg ik berichtjes als: ‘Ik kende Remy Evers niet, maar nu heb ik de aflevering geluisterd, zijn speellijst opgezocht en volgende week gaan we naar zijn voorstelling kijken.’ Dat vind ik geweldig.”

Na tweehonderd afleveringen zijn er nog steeds wensen voor gasten: “Ik zou dolgraag Tineke Schouten te gast willen en mijn jeugdidool André van Duin. Ik zag op sociale media dat Rob Kemps van de Snollebollekes fan is van de podcast, dus die heb ik meteen benaderd. Hij is oorspronkelijk ‘tonprater’, een cabareteske carnavalstraditie waarbij je een actuele conference houdt. Hopelijk is hij binnenkort te gast.”

Wouter Monden staat donderdag 11 april '24 in AGORA. 

Bestel je kaarten

Dit artikel komt uit de Trouw van 11 december 2023.